Theo Báo cáo tình hình sản xuất, xuất khẩu thủy sản 4 tháng đầu năm 2026 của Hiệp hội Chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), trong 4 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu thủy sản đạt khoảng 3,7 tỷ USD, tăng 14 – 15% so với cùng kỳ năm 2025, cho thấy tín hiệu phục hồi tích cực. Các mặt hàng chủ lực như tôm, cá tra, mực – bạch tuộc, cua ghẹ và nhuyễn thể đều ghi nhận tăng trưởng; trong đó tôm đạt khoảng 1,5 tỷ USD, cá tra đạt khoảng 734 triệu USD.
Tuy nhiên, tăng trưởng chưa thực sự bền vững khi chịu tác động từ chi phí logistics cao, cạnh tranh quốc tế gay gắt và các rào cản kỹ thuật ngày càng gia tăng. Đặc biệt, xuất khẩu sang Hoa Kỳ và EU vẫn gặp nhiều khó khăn do thuế, yêu cầu truy xuất nguồn gốc, chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) và các quy định mới như Đạo luật bảo vệ động vật có vú biển (MMPA), chứng nhận CoA, C/C, P/S.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp đang đối mặt với nhiều bất cập trong nước như: thủ tục hành chính còn phức tạp, chi phí tuân thủ cao; vướng mắc trong kiểm soát nguyên liệu nhập khẩu; quy định về thuế giá trị gia tăng đối với hàng tái nhập; bất cập trong kiểm dịch, an toàn thực phẩm; chi phí xử lý nước thải trong khu công nghiệp; thiếu khung pháp lý cho đầu tư hạ tầng thủy lợi và nuôi trồng.
VASEP dự báo xuất khẩu thủy sản năm 2026 có thể đạt trên 12 tỷ USD
VASEP dự báo xuất khẩu thủy sản năm 2026 có thể đạt trên 12 tỷ USD, tăng trưởng 8 – 10% nếu các điểm nghẽn được tháo gỡ kịp thời, đặc biệt là các vấn đề liên quan đến thể chế, nguyên liệu và thị trường.
Để đạt mục tiêu này, Hiệp hội kiến nghị Chính phủ và Bộ Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ, chuyển mạnh sang quản lý rủi ro và hậu kiểm; đồng thời rà soát, sửa đổi những quy định liên quan đến xuất khẩu hải sản sang EU và Hoa Kỳ, đặc biệt là những thủ tục cấp giấy chứng nhận như C/C, P/S và CoA.
Bên cạnh đó, VASEP đề xuất hoàn thiện khung pháp lý về an toàn thực phẩm, môi trường, thuế; hỗ trợ tín dụng; thúc đẩy đầu tư hạ tầng nuôi trồng, khai thác; phát triển nguồn nguyên liệu ổn định; tăng cường xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường xuất khẩu.
Hiệp hội cũng nhấn mạnh sự cần thiết của việc tăng cường đối thoại chính sách giữa cơ quan quản lý cùng cộng đồng doanh nghiệp nhằm kịp thời xử lý các vướng mắc phát sinh, đồng hành cùng ngành thủy sản phát triển bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh trong giai đoạn tới.