Carbon xanh dương (blue carbon) là carbon được hấp thụ, lưu trữ trong các hệ sinh thái biển và ven biển như rừng ngập mặn, thảm cỏ biển, bãi triều ven biển. Đặc điểm nổi bật của những hệ sinh thái này là khả năng tích tụ một lượng lớn carbon trong sinh khối (thân và lá) và các lớp trầm tích dưới lớp bùn, nền đáy. Nghiên cứu khoa học cho thấy, các hệ sinh thái này có thể hấp thụ carbon trung bình cao gấp 2 đến 4 lần và khả năng lưu trữ tổng thể có thể gấp tới 10 lần so với rừng trên cạn, giúp giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu, bảo vệ bờ biển, bảo tồn đa dạng sinh học và duy trì sinh kế cho cộng đồng ven biển.
Phát biểu tại buổi lễ, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành cho biết: Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh thực hiện các cam kết về tăng trưởng xanh, trung hoà carbon và phát triển bền vững, các hệ sinh thái carbon xanh dương như rừng ngập mặn, thảm cỏ biển và bãi triều ven biển ngày càng được ghi nhận là nguồn lực chiến lược.
Trong những năm gần đây, Chính phủ đã ban hành nhiều chương trình trọng điểm nhằm bảo tồn và phục hồi hệ sinh thái biển - ven biển, tiêu biểu như Quyết định số 1662/QĐ-TTg năm 2021 về bảo vệ và phát triển rừng ven biển; Quyết định số 149/QĐ-TTg phê duyệt Chiến lược quốc gia về đa dạng sinh học và Quyết định số 1539/QĐ-TTg về mở rộng, thành lập các khu bảo tồn biển. Tuy nhiên, các sáng kiến liên quan đến carbon xanh dương tại Việt Nam hiện vẫn còn phân tán giữa nhiều chương trình, lĩnh vực và cơ quan quản lý khác nhau, trong khi việc huy động nguồn lực tài chính và kỹ thuật còn hạn chế.
Carbon xanh dương là carbon được hấp thụ, lưu trữ trong các hệ sinh thái biển và ven biển như rừng ngập mặn, thảm cỏ biển, bãi triều ven biển
Theo đó, NBCAP được triển khai dựa trên ý định thư ký kết giữa Bộ Nông nghiệp và Môi trường - WEF (tháng 10/2025) cùng Quyết định số 1706/QĐ-BNNMT ngày 12/5/2026 về thành lập Nhóm công tác triển khai Chương trình NBCAP Việt Nam. Chương trình được triển khai với sự tài trợ của Chính phủ Vương quốc Anh thông qua WEF và Ban Thư ký do UNDP chủ trì.
NBCAP Việt Nam được hình thành như một nền tảng hợp tác đa bên nhằm thúc đẩy điều phối chính sách, chia sẻ tri thức, huy động nguồn lực và tăng cường các sáng kiến về giải pháp dựa vào thiên nhiên, thích ứng trước biến đổi khí hậu, lồng ghép nội dung này vào các chiến lược, quy hoạch và kế hoạch phát triển quốc gia.
Thứ trưởng Lê Công Thành kỳ vọng Nhóm công tác sẽ thúc đẩy sự phối hợp chặt chẽ giữa các Bộ, ngành, địa phương, cộng đồng khoa học, khu vực tư nhân và các đối tác phát triển để các sáng kiến carbon xanh dương mang lại lợi ích hài hòa giữa môi trường, kinh tế và xã hội.
Đại sứ Vương quốc Anh tại Việt Nam Iain Frew chia sẻ, Vương quốc Anh vui mừng được đồng hành cùng Việt Nam trong cột mốc ý nghĩa này. NBCAP cung cấp một nền tảng để kết nối chính phủ, các đối tác và khu vực tư nhân nhằm tăng cường phối hợp về carbon xanh dương và khả năng chống chịu của khu vực ven biển. Đây là một bước tiến quan trọng hướng tới việc huy động đầu tư và biến mục tiêu thành hành động thiết thực, mang lại tác động lâu dài cho cả cộng đồng và hệ sinh thái.
Bà Ramla Khalidi, Trưởng Đại diện UNDP tại Việt Nam nhấn mạnh tiềm năng to lớn của carbon xanh dương. Tuy nhiên, nhiều quốc gia bao gồm Việt Nam vẫn đang trong quá trình tìm hướng chuyển hóa tiềm năng đó thành hệ thống quản trị hiệu quả, đem lại nguồn lực đầu tư cụ thể và triển khai thực chất tại địa phương.
Bà Ramla Khalidi khẳng định, dựa trên nền tảng hợp tác chặt chẽ với Chính phủ Việt Nam, UNDP tự hào đảm nhiệm vai trò chủ trì Ban Thư ký NBCAP và cam kết đồng hành cùng Việt Nam xây dựng các giải pháp dựa trên ưu tiên quốc gia và thực tiễn tại địa phương.
Kể từ cuộc họp khởi động vào tháng 1/2026, NBCAP Việt Nam đã tập trung xây dựng nền tảng triển khai thông qua chuỗi hội thảo kỹ thuật và tham vấn về khoa học, chính sách và tài chính carbon xanh dương. Đến nay, NBCAP Việt Nam đã huy động sự tham gia của hơn 350 tổ chức và chuyên gia đến từ các cơ quan nhà nước, đối tác phát triển, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và cộng đồng địa phương.
Về mở rộng hợp tác khu vực, đoàn đại biểu do Bộ Nông nghiệp và Môi trường dẫn đầu đã tham gia hoạt động trao đổi, học tập kinh nghiệm trong khu vực ASEAN cùng mạng lưới NBCAP của Indonesia và Philippines nhằm chia sẻ các mô hình cùng phương pháp tiếp cận bền vững. Bên cạnh đó, các hoạt động truyền thông cũng được đẩy mạnh triển khai nhằm nâng cao nhận thức và thúc đẩy sự tham gia của xã hội trong bảo tồn.
Tại cuộc họp nhóm NBCAP lần thứ nhất, các đại biểu đã thảo luận về cơ chế phối hợp, xác định những định hướng ưu tiên cho quá trình triển khai NBCAP hàng năm, nhấn mạnh vai trò của các giải pháp khí hậu, phục hồi các hệ sinh thái carbon xanh dương và phát triển sinh kế bền vững cho cộng đồng ven biển.