Công văn nêu: Thực hiện chỉ thị số 32-CT/TW ngày 10/4/2024 của Ban Bí thư và các chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, thời gian qua, các Bộ, ngành, địa phương đã tập trung triển khai nhiều nhiệm vụ, giải pháp chống khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), đạt được những kết quả tích cực.
Tuy nhiên, qua đợt thanh tra lần thứ năm của Ủy ban châu Âu (EC) và kết quả rà soát tại phiên họp thứ 36 của Ban Chỉ đạo quốc gia về IUU, một số tồn tại, hạn chế vẫn chậm được khắc phục, nhất là trong quản lý tàu cá, giám sát hành trình, truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác và xử lý vi phạm; đặc biệt, vẫn còn xảy ra tình trạng tàu cá, ngư dân vi phạm vùng biển nước ngoài bị bắt giữ, ảnh hưởng đến nỗ lực gỡ cảnh báo “Thẻ vàng” của cả nước.
Chống khai thác IUU, gỡ cảnh báo “Thẻ vàng” của EC là nhiệm vụ chính trị quan trọng, cấp bách, đồng thời là yêu cầu thường xuyên, lâu dài nhằm bảo vệ lợi ích, uy tín quốc gia, phát triển ngành thủy sản có trách nhiệm, bền vững.

Ảnh minh họa
Để khắc phục dứt điểm các tồn tại, hạn chế, chuẩn bị tốt các điều kiện làm việc với đoàn thanh tra của EC trong thời gian tới; thực hiện ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng, Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia về IUU, Bộ Nông nghiệp và Môi trường (Cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo quốc gia về IUU) đề nghị Bí thư Tỉnh ủy, Thành ủy và Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố ven biển, có tàu cá quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo cấp ủy, chính quyền và cả hệ thống chính trị tại địa phương tập trung thực hiện quyết liệt, đồng bộ, hiệu quả một số nhiệm vụ.
Trước hết, tăng cường trách nhiệm lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền và người đứng đầu. Đề nghị Bí thư Tỉnh ủy, Thành ủy trực tiếp quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo, kiểm tra, giám sát việc thực hiện nhiệm vụ chống khai thác IUU; huy động sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, xác định rõ trách nhiệm của từng cấp, từng ngành, nhất là người đứng đầu.
Chủ tịch UBND cấp tỉnh trực tiếp chỉ đạo, điều hành, theo dõi, kiểm tra và chịu trách nhiệm toàn diện về kết quả thực hiện tại địa phương; kịp thời chấn chỉnh, xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân thiếu trách nhiệm, buông lỏng quản lý, để xảy ra vi phạm nghiêm trọng, kéo dài, ảnh hưởng đến nỗ lực chung của cả nước.
Quản lý chặt chẽ đội tàu cá và hoạt động khai thác thủy sản. Rà soát, quản lý đầy đủ, chính xác thông tin tàu cá; kiên quyết không để tàu cá không đủ điều kiện theo quy định tham gia hoạt động khai thác. Kiểm soát chặt chẽ tàu cá xuất, nhập bến, rời, cập cảng; kiểm tra tình trạng hoạt động, niêm phong thiết bị giám sát hành trình (VMS) đối với tàu cá thuộc diện bắt buộc lắp đặt; tổ chức giám sát chặt chẽ, liên tục hoạt động tàu cá qua hệ thống VMS, kịp thời phát hiện, ngăn chặn, xử lý nghiêm những hành vi mất kết nối, vượt ranh giới cho phép khai thác, gửi hoặc vận chuyển trái phép thiết bị VMS.
Bên cạnh đó, kiểm soát nghiêm ngặt sản lượng và truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác. Thực hiện đầy đủ việc kiểm soát tàu cá, sản lượng thủy sản qua cảng; khai báo, xác nhận, chứng nhận nguồn gốc thủy sản khai thác trên hệ thống truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác điện tử (eCDT), bảo đảm thông tin, dữ liệu đầy đủ, chính xác, minh bạch, có thể kiểm chứng. Kiên quyết không xác nhận, chứng nhận nguồn gốc đối với sản phẩm thủy sản khai thác bất hợp pháp; không để nguyên liệu thủy sản khai thác IUU đưa vào chuỗi chế biến, xuất khẩu.
Thực thi pháp luật, ngăn chặn và xử lý dứt điểm các hành vi vi phạm IUU. Triển khai đồng bộ, quyết liệt những biện pháp phòng ngừa, ngăn chặn từ sớm, từ xa, từ bờ; kiên quyết không để phát sinh các vụ việc tàu cá, ngư dân vi phạm vùng biển nước ngoài.
Bộ yêu cầu các địa phương tập trung rà soát, xác minh, xử lý dứt điểm những vụ việc vi phạm còn tồn đọng, nhất là vi phạm mất kết nối VMS, vượt ranh giới cho phép khai thác, vi phạm vùng biển nước ngoài; bảo đảm xử lý các vụ việc mới phát sinh đúng thời hạn theo quy định và yêu cầu của cấp có thẩm quyền. Xử lý nghiêm chủ tàu, thuyền trưởng, các tổ chức, cá nhân môi giới, móc nối, tiếp tay cho hành vi vi phạm; đồng thời làm rõ, xử lý trách nhiệm của tổ chức, cá nhân thiếu trách nhiệm, để tồn đọng hồ sơ, kéo dài thời gian xử lý.
Tăng cường kiểm tra, giám sát, bảo đảm kết quả thực chất, dữ liệu trung thực. Thường xuyên kiểm tra, đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ chống khai thác IUU; cập nhật đầy đủ, chính xác, thống nhất dữ liệu trên các hệ thống quản lý, giám sát, truy xuất nguồn gốc và Hệ thống điều hành chống khai thác IUU quốc gia. Chuẩn hóa hồ sơ, tài liệu, số liệu, bằng chứng kiểm chứng; bảo đảm báo cáo trung thực, khách quan, giải trình đầy đủ với đoàn thanh tra của EC. Gắn kết quả thực hiện nhiệm vụ chống khai thác IUU với đánh giá trách nhiệm, mức độ hoàn thành nhiệm vụ của tập thể, cá nhân có liên quan theo quy định.
Các địa phương cần đẩy mạnh chuyển đổi nghề, phát triển ngành thủy sản bền vững. Rà soát, tổ chức thực hiện hiệu quả các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước về phát triển kinh tế biển, chiến lược phát triển thủy sản và chuyển đổi các nghề khai thác ảnh hưởng đến nguồn lợi, môi trường sinh thái; từng bước giảm cường lực khai thác phù hợp với khả năng phục hồi nguồn lợi thủy sản, phát triển các ngành nghề, sinh kế thay thế bền vững, nâng cao đời sống ngư dân; xây dựng ngành thủy sản hiện đại, có trách nhiệm, hội nhập quốc tế.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị Bí thư Tỉnh ủy, Thành ủy và Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt, thường xuyên kiểm tra, giám sát; tập trung khắc phục dứt điểm các tồn tại, hạn chế, không để phát sinh vi phạm mới, bảo đảm kết quả thực chất, có thể kiểm chứng.
UBND các tỉnh, thành phố chỉ đạo các cơ quan chức năng thường xuyên cập nhật, báo cáo đầy đủ, trung thực kết quả thực hiện theo chế độ quy định; kịp thời phản ánh những khó khăn, vướng mắc vượt thẩm quyền về Bộ Nông nghiệp và Môi trường để tổng hợp, báo cáo Ban Chỉ đạo quốc gia về IUU xem xét, chỉ đạo.