Ngày 2/11, Hội nghị "Phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thúc đẩy tăng trưởng ngành nông nghiệp - khu vực phía Nam" diễn ra tại thành phố Cần Thơ.
Hội nghị do Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Bộ Công an (Cơ quan Thường trực Ban chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số - Ban chỉ đạo 57 Trung ương) tổ chức.
Ứng dụng công nghệ góp phần nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả sản xuất nông nghiệp
Phát biểu khai mạc hội nghị, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng cho biết, tăng trưởng khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản trong 9 tháng năm 2026 đạt 4,02%; kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản 10 tháng đạt trên 63 tỷ USD. Nhiều tiến bộ về giống, công nghệ sinh học, cơ giới hóa, bảo quản, chế biến và truy xuất nguồn gốc đã được ứng dụng, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả sản xuất.
Khu vực phía Nam giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong sản xuất, chế biến và xuất khẩu nông sản của cả nước, tập trung nhiều vùng sản xuất hàng hóa quy mô lớn, các ngành hàng xuất khẩu chủ lực cùng hệ thống viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp có năng lực khoa học, công nghệ. Đây là những lợi thế để khu vực đi đầu trong đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển nông nghiệp hiện đại, có giá trị gia tăng cao.
Tiếp nối hội nghị khu vực phía Bắc diễn ra vào ngày 27/10, hội nghị tại khu vực phía Nam tập trung đánh giá thực trạng, nhận diện các điểm nghẽn trong nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; xác định những bài toán ưu tiên, giải pháp cụ thể nhằm thúc đẩy tăng trưởng ngành nông nghiệp.
Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng dự Hội nghị "Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thúc đẩy tăng trưởng ngành nông nghiệp - Khu vực phía Nam". (Ảnh: chinhphu.vn)
Báo cáo kết quả ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số giai đoạn 2021 - 2026, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp cho biết, các giống lúa do Việt Nam chọn tạo chiếm 5/10 giống có diện tích gieo trồng lớn nhất cả nước và 8/10 giống có diện tích lớn nhất tại đồng bằng sông Cửu Long. Các giống lúa mới giúp năng suất tăng khoảng 10%, sản lượng tăng thêm ước tính 2,4 triệu tấn mỗi năm, tạo giá trị kinh tế gia tăng khoảng 12.000 tỷ đồng/năm.
Tuy nhiên, cơ chế tổ chức và triển khai nhiệm vụ khoa học, công nghệ chưa gắn chặt với nhu cầu tăng trưởng của ngành và yêu cầu thị trường. Nguồn lực đầu tư còn phân tán; cơ chế huy động vốn xã hội hóa, hợp tác công - tư (PPP) chưa phát huy đầy đủ hiệu quả. Chuyển đổi số và quản trị cơ sở dữ liệu ngành chưa đồng bộ, chưa đáp ứng tốt yêu cầu điều hành sản xuất theo thời gian thực.
Ngành nông nghiệp xác định chuyển từ nghiên cứu theo từng đề tài riêng lẻ sang giải quyết các bài toán cụ thể của ngành hàng, chuỗi giá trị và địa phương; tập trung vào những vấn đề công nghệ lớn gắn với lợi thế sinh thái từng vùng, đồng thời đẩy mạnh nghiên cứu, làm chủ công nghệ chiến lược.
Tại hội nghị, các địa phương, doanh nghiệp tập trung phản ánh những vướng mắc về thể chế, chính sách, nguồn lực, khả năng ứng dụng khoa học, công nghệ vào sản xuất và liên kết tiêu thụ nông sản.
Liên kết sản xuất nông nghiệp theo chuỗi giá trị
Kết luận hội nghị, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng cho biết, khu vực phía Nam có nhiều lợi thế về điều kiện tự nhiên, khí hậu, đất đai, mặt nước, hệ sinh thái và nguồn lực sản xuất; giữ vai trò chiến lược đối với các ngành hàng nông sản chủ lực của cả nước. Đây cũng là nơi tập trung hệ thống doanh nghiệp chế biến, thương mại, logistics tương đối phát triển, tạo điều kiện thúc đẩy ứng dụng khoa học, công nghệ trong nông nghiệp.
Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng yêu cầu đổi mới cách tiếp cận trong nghiên cứu khoa học, lấy yêu cầu tăng trưởng và thực tiễn sản xuất, kinh doanh làm điểm xuất phát; lấy doanh nghiệp, hợp tác xã và người sản xuất làm trung tâm ứng dụng; lấy nhà khoa học và cơ sở nghiên cứu làm lực lượng tạo ra tri thức, công nghệ; lấy hiệu quả kinh tế - xã hội, năng suất, chất lượng và giá trị gia tăng làm thước đo.
Mọi nhiệm vụ phải hướng tới kết quả cụ thể, có địa chỉ ứng dụng, có khả năng nhân rộng và đóng góp thực chất vào phát triển ngành nông nghiệp.
Phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số để thúc đẩy tăng trưởng ngành nông nghiệp
Phó Thủ tướng giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Công an, các Bộ, ngành, địa phương khẩn trương rà soát, đánh giá hiện trạng nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong lĩnh vực nông nghiệp, môi trường; xác định danh mục những bài toán lớn, cấp thiết, tác động trực tiếp đến tăng trưởng và năng lực cạnh tranh của ngành. Các nhiệm vụ này phải gắn với định hướng phát triển công nghệ chiến lược quốc gia.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường phát huy vai trò cơ quan đầu mối điều phối, kết nối nhu cầu phát triển của ngành hàng, địa phương và doanh nghiệp; đổi mới thực chất cơ chế liên kết giữa Nhà nước, nhà khoa học, doanh nghiệp, hợp tác xã và người sản xuất nông nghiệp theo chuỗi giá trị.
Các chương trình liên kết ưu tiên tập trung vào 5 nhóm: giống, canh tác thông minh và chế biến sâu cây trồng chủ lực; chăn nuôi an toàn sinh học và kinh tế tuần hoàn; nuôi trồng thủy sản công nghệ cao, nuôi biển bền vững; phát triển rừng gỗ lớn, dược liệu và chế biến lâm sản; hoàn thiện dữ liệu về tài nguyên, thủy lợi, khí hậu và cảnh báo rủi ro thiên tai phục vụ sản xuất.
Cùng với đổi mới cơ chế liên kết, Phó Thủ tướng chỉ đạo đẩy nhanh việc xây dựng, chuẩn hóa, kết nối và chia sẻ dữ liệu ngành, ưu tiên dữ liệu về đất đai, vùng trồng, cơ sở sản xuất, giống, vật tư nông nghiệp, chăn nuôi, thú y, thủy sản, lâm nghiệp, tài nguyên nước, khí hậu và môi trường.
Phó Thủ tướng yêu cầu UBND các tỉnh, thành phố khu vực phía Nam phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường rà soát, đánh giá hiện trạng nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong lĩnh vực nông nghiệp, môi trường trên địa bàn; xác định những bài toán lớn, cấp thiết, có tác động trực tiếp đến tăng trưởng và năng lực cạnh tranh của ngành.
Trước ngày 20/11/2026, mỗi địa phương lựa chọn từ 3 - 5 bài toán ưu tiên, trong đó thể hiện rõ mô hình liên kết từ sản xuất, chế biến đến tiêu thụ sản phẩm và xây dựng thương hiệu.
Các địa phương phối hợp với Bộ Công an, Bộ Nông nghiệp và Môi trường hoàn thiện, kết nối dữ liệu về chủ thể sản xuất, vùng nguyên liệu, cơ sở sản xuất, mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói, kiểm dịch, kiểm nghiệm, chứng nhận chất lượng và lưu thông hàng hóa theo quy định.
Bên cạnh đó, trước ngày 15/12/2026, các viện nghiên cứu, trường đại học phải đăng ký, đề xuất với Bộ Nông nghiệp và Môi trường các giải pháp công nghệ nhằm giải quyết những bài toán thực tiễn. Các doanh nghiệp, hợp tác xã chủ động đăng ký nhu cầu công nghệ, năng lực đầu tư, tiếp nhận và tiêu thụ sản phẩm.
Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh, hội nghị mới là bước khởi đầu cho quá trình hành động quyết liệt, thực chất hơn trong phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số của ngành nông nghiệp. Các Bộ, ngành, địa phương và cơ quan, đơn vị liên quan cần khẩn trương cụ thể hóa kết luận hội nghị thành kế hoạch triển khai với mục tiêu rõ ràng, nhiệm vụ cụ thể, tiến độ phù hợp, nguồn lực xác định và sản phẩm đầu ra có thể đánh giá được.