Theo quyết định, TPHCM thành lập khu thương mại tự do gắn với cảng biển khu vực Cái Mép Hạ có vị trí địa lý tại phường Tân Phước và Tân Hải. Khu thương mại tự do có quy mô khoảng 4.174,35ha được phân làm 3 khu chức năng với 8 phân khu có vị trí liền kề.
Cụ thể, phân khu số 1: khu bến cảng container hiện hữu, diện tích quy hoạch khoảng 305,03 ha; phân khu số 2: bến cảng container Cái Mép Hạ, diện tích quy hoạch khoảng 351,2 ha; phân khu số 3: bến cảng container Cái Mép Hạ hạ lưu, diện tích quy hoạch khoảng 780,66 ha; phân khu số 4: ga Cái Mép Hạ thuộc tuyến đường sắt Biên Hòa – Vũng Tàu, diện tích quy hoạch khoảng 30,63 ha; phân khu số 5: cảng bến thủy nội địa, diện tích quy hoạch khoảng 311,89 ha; phân khu số 6: khu Nam khu công nghiệp Cái Mép, diện tích quy hoạch khoảng 272,45 ha; phân khu số 7: trung tâm logistics Cái Mép Hạ, diện tích quy hoạch khoảng 906.07 ha; phân khu số 8: công nghiệp, đô thị và dịch vụ, diện tích quy hoạch khoảng 850,67 ha.
Mục tiêu là xây dựng khu thương mại tự do trở thành mô hình tiên phong, thí điểm và tích lũy kinh nghiệm với các thể chế vượt trội; môi trường đầu tư và thương mại tự do theo tiêu chuẩn quốc tế để thúc đẩy đổi mới thể chế; là đầu mối kết nối sản xuất, thương mại, dịch vụ của TPHCM với khu vực và thế giới; là động lực tăng trưởng mới, tạo nền tảng phát triển TPHCM trở thành trung tâm kinh tế biển trong khu vực Đông Nam Á; tạo không gian phát triển nhanh, bền vững, hội nhập cho vùng Đông Nam Bộ và cả nước.
Ảnh minh họa
Đồng thời, định hướng khu thương mại tự do lấy kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn làm trọng tâm và động lực phát triển gắn với trung tâm logistics xanh, cụm cảng biển và cảng trung chuyển hàng hóa quốc tế đóng vai trò là đầu mối quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu thông qua gắn kết chặt chẽ giữa cụm cảng nước sâu Cái Mép – Thị Vải, cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ và cảng hàng không quốc tế Long Thành; là trung tâm sản xuất xanh, xuất khẩu các sản phẩm có giá trị gia tăng cao, tích hợp công nghệ tiên tiến và thân thiện với môi trường; là trung tâm đổi mới sáng tạo với cơ sở hạ tầng tích hợp, thông minh, hiện đại; là trung tâm thu hút nhân tài và trụ sở chính khu vực của các tập đoàn đa quốc gia về logistics, dịch vụ hàng hải, thương mại quốc tế…
Hoạt động khu thương mại tự do được tổ chức thành các khu chức năng gồm: khu sản xuất, khu cảng và hậu cần cảng, trung tâm logistics, khu thương mại - dịch vụ và các loại hình khu chức năng khác theo quy định của pháp luật. Các khu chức năng trong khu thương mại tự do đáp ứng điều kiện khu phi thuế quan theo quy định của pháp luật được bảo đảm hoạt động kiểm tra, giám sát, kiểm soát hải quan của cơ quan hải quan và hoạt động quản lý nhà nước theo lĩnh vực tương ứng của các cơ quan có liên quan theo quy định của pháp luật.
Về lộ trình và kế hoạch phát triển, trong giai đoạn 2026 - 2030, sẽ tập trung vào các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của các phân khu hiện hữu bao gồm các cảng biển, kho bãi và nhà máy trong khu công nghiệp Cái Mép. Kiện toàn bộ máy quản lý, vận hành, triển khai ứng dụng khoa học công nghệ, xây dựng hệ thống nền tảng phần mềm quản lý, vận hành, giám sát toàn diện khu thương mại tự do; ban hành quy chế hoạt động của khu thương mại tự do; đề xuất ban hành cơ chế ưu đãi đầu tư của các dự án đầu tư trong các khu chức năng thuộc khu thương mại tự do; phát triển hạ tầng giao thông kết nối và triển khai công tác giải phóng mặt bằng, đảm bảo tiến độ triển khai nhanh chóng các phân khu; tổ chức triển khai lập quy hoạch phân khu, quy hoạch chi tiết các khu chức năng và phân khu chức năng trong khu thương mại tự do; lựa chọn những nhà đầu tư chiến lược trong và ngoài nước để thực hiện dự án theo danh mục ưu tiên thu hút đầu tư. Tổ chức xúc tiến, thu hút đầu tư vào khu thương mại tự do.
Giai đoạn 2031 - 2035, đẩy mạnh phát triển khu thương mại tự do dựa trên nền tảng hạ tầng đã được thiết lập, các cơ chế ưu đãi nhằm thu hút nhiều hơn các nhà đầu tư và tối ưu hóa việc sử dụng quỹ đất. Hình thành hệ sinh thái kinh tế hàng hải có tính cạnh tranh cao trong khu vực, hình thành khu thương mại tự do xanh. Tiếp tục triển khai những hạng mục đầu tư còn lại, hoàn thành xây dựng và đưa vào hoạt động toàn bộ các khu chức năng thuộc khu thương mại tự do.
Giai đoạn sau năm 2035, đạt mục tiêu đưa khu thương mại tự do gắn với cảng biển khu vực Cái Mép Hạ là hạt nhân của trung tâm kinh tế biển vùng Đông Nam Bộ, trở thành cảng trung chuyển lớn nhất cả nước, tầm cỡ khu vực châu Á và quốc tế.