Viện Khoa học công nghệ xây dựng (Bộ Xây dựng) vừa tổ chức hội thảo Nhà ở xã hội phát thải carbon thấp – Định hướng và giải pháp cho Việt Nam. Hội thảo tập trung trao đổi các giải pháp phát triển nhà ở xã hội theo hướng tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải carbon, nâng cao chất lượng môi trường sống nhưng không làm gia tăng đáng kể chi phí đầu tư và chi phí sử dụng đối với người dân.
Phát biểu tại hội thảo, TS. Nguyễn Hồng Hải, Viện trưởng Viện Khoa học công nghệ xây dựng chia sẻ, nhà ở xã hội phát thải carbon thấp không nên được hiểu là việc “cộng thêm” các công nghệ xanh vào một công trình đã được thiết kế hoàn chỉnh. Giảm phát thải cần bắt đầu ngay từ khâu thiết kế, chuẩn hóa và kiểm chứng. Đây là cách tiếp cận giúp các giải pháp xanh thực sự tạo ra hiệu quả về năng lượng, chi phí vận hành và chất lượng môi trường sống.
Các giải pháp giảm phát thải cần được bắt đầu triển khai ngay từ khâu thiết kế nhà ở xã hội. Đây là cách tiếp cận giúp các giải pháp xanh thực sự tạo ra hiệu quả về năng lượng, chi phí vận hành và chất lượng môi trường sống. (Ảnh minh họa)
Về định hướng xây dựng khung tiêu chí nhà ở xã hội carbon thấp, TS. Nguyễn Hồng Hải đề xuất 3 tầng yêu cầu nhằm bảo đảm tính linh hoạt trong triển khai, đồng thời tránh biến mục tiêu xanh thành gánh nặng thủ tục.
Thứ nhất là các yêu cầu bắt buộc, trong đó dự án phải đáp ứng đầy đủ các quy chuẩn kỹ thuật hiện hành của Việt Nam về quy hoạch, nhà chung cư, phòng cháy chữa cháy, hạ tầng, năng lượng, khả năng tiếp cận và vật liệu xây dựng.
Thứ hai là các yêu cầu khuyến khích nâng cao, tập trung vào tối ưu thiết kế thụ động, nâng cao hiệu quả vỏ công trình, sử dụng hiệu quả ánh sáng và thông gió tự nhiên, cải thiện chất lượng không khí trong nhà, quản lý nước, chất thải và lựa chọn vật liệu có mức phát thải thấp.
Thứ ba là các nội dung thí điểm, định hướng, trong đó từng bước tính toán carbon theo vòng đời công trình, đo chất lượng không khí trong nhà sau khi bàn giao và theo dõi chi phí vận hành thực tế.
Theo ông Nguyễn Hồng Hải, cách tiếp cận theo 3 tầng sẽ tạo dư địa để các dự án áp dụng linh hoạt tùy điều kiện, thay vì áp đặt một bộ tiêu chí cứng cho tất cả các loại hình và quy mô nhà ở xã hội.
Từ đó, Viện Khoa học công nghệ xây dựng đề xuất 3 nhóm hành động trọng tâm. Một là xây dựng bộ tiêu chí kỹ thuật về nhà ở xã hội carbon thấp trên cơ sở các QCVN, TCVN hiện hành, đồng thời chuyển hóa thành các bảng kiểm thiết kế và kiểm chứng đơn giản, dễ áp dụng. Hai là đưa chất lượng không khí trong nhà trở thành một nội dung được quan tâm ngay từ khâu thiết kế, với việc tích hợp các tiêu chuẩn như TCVN 13521, TCVN 5687 và TCVN 10736 vào hướng dẫn thiết kế, nghiệm thu và vận hành. Ba là triển khai theo hướng thí điểm, đo lường và chuẩn hóa. Một số dự án nhà ở xã hội có thể được lựa chọn làm mô hình mẫu để đo lường mức tiêu thụ năng lượng, chất lượng không khí trong nhà, phát thải từ vật liệu và chi phí vận hành trước khi đánh giá, hoàn thiện và nhân rộng.
Tại hội thảo, ông Trần Phương, Trưởng phòng Công trình xanh và tiết kiệm năng lượng (Viện Khoa học công nghệ xây dựng) đã giới thiệu tài liệu "Hướng dẫn thiết kế nhà ở xã hội phát thải carbon thấp" với trọng tâm là các giải pháp không làm tăng chi phí đầu tư.
Theo hướng dẫn, thiết kế cần ưu tiên hình khối công trình gọn, hạn chế các bề mặt chịu bức xạ bất lợi, đặc biệt ở hướng Đông và Tây; sử dụng vùng đệm tại những hướng bất lợi và kiểm soát vị trí, kích thước cửa sổ phù hợp. Khuyến nghị các giải pháp như lô gia, ban công chìm và cấu tạo tự che nắng nhằm hạn chế bức xạ nhiệt, đồng thời vẫn bảo đảm thông gió, chiếu sáng tự nhiên. Ở cấp độ căn hộ, việc chuẩn hóa mặt bằng, tập trung khu vực ướt, rút ngắn đường ống kỹ thuật và hạn chế xung đột giữa các hệ thống được xem là giải pháp giúp giảm chi phí xây dựng, bảo trì.
Trong hệ thống cơ điện, việc tính toán đúng tải thực tế, tránh lựa chọn dư công suất đối với bơm, quạt, điều hòa và nguồn điện dự phòng cũng góp phần giảm chi phí đầu tư và tiêu thụ năng lượng. Bên cạnh đó, chất lượng thi công, đặc biệt là các chi tiết chống thấm, độ kín công trình, làm mẫu và bảo trì phòng ngừa cần được quan tâm ngay từ đầu nhằm hạn chế chi phí sửa chữa trong quá trình sử dụng.
Trao đôi tại hội thảo, các đại biểu cũng nêu nhiều giải pháp như: tối ưu quy hoạch và thiết kế thụ động; tổ chức hướng nhà, thông gió, chiếu sáng tự nhiên và che nắng hợp lý; nâng cao hiệu quả lớp vỏ công trình; sử dụng thiết bị vận hành hiệu suất cao; lựa chọn vật liệu xây dựng có dữ liệu phát thải rõ ràng…