Ngày 10/10, trong khuôn khổ chuỗi sự kiện chào mừng Ngày Chuyển đổi số quốc gia 2026, "Diễn đàn Đô thị thông minh tương lai - The Smart Agent City" diễn ra tại Trung tâm Triển lãm quốc gia (Hà Nội).
Sự kiện do Cục Chuyển đổi số quốc gia (Bộ Khoa học và Công nghệ) phối hợp với Viện Sáng tạo và chuyển đổi số (VIDTI) và Stamford Global Leadership Center (SGLC) tổ chức, dưới sự chỉ đạo và bảo trợ của Bộ Khoa học và Công nghệ, Liên hiệp các Hội Khoa học và kỹ thuật Việt Nam và UBND thành phố Hà Nội.
Phát biểu tại diễn đàn, GS.TS. Trương Xuân Lam, Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam cho rằng dữ liệu và AI ngày càng giữ vai trò quan trọng trong quản lý, vận hành đô thị và nâng cao chất lượng cuộc sống. Việt Nam đang trong quá trình chuyển đổi số mạnh mẽ. Cùng với quá trình đô thị hóa, sự phát triển của AI và các công nghệ mới sẽ mở ra nhiều cơ hội để nghiên cứu những cách thức mới trong tổ chức và quản trị đô thị.
Đô thị thông minh thế hệ mới cần vượt ra khỏi việc số hóa các quy trình hiện có, hướng tới kết nối dữ liệu, nâng cao năng lực dự báo và chuyển từ quản lý phản ứng sang chủ động. AI có thể hỗ trợ dự báo ùn tắc giao thông, phát hiện nguy cơ ngập lụt, ô nhiễm, tối ưu hóa sử dụng năng lượng và nguồn nước...
Đô thị thông minh thế hệ mới cần vượt ra khỏi việc số hóa các quy trình hiện có, hướng tới kết nối dữ liệu, nâng cao năng lực dự báo và chuyển từ quản lý phản ứng sang chủ động
PGS.TS. Hoàng Hữu Hạnh, Phó Cục trưởng Cục Chuyển đổi số quốc gia (Bộ Khoa học và Công nghệ) cho biết chủ đề diễn đàn đặt ra hai vấn đề trọng tâm là chiến lược phát triển trí tuệ nhân tạo và thúc đẩy đô thị thông minh. Trong đó, Agent City là một trong những định hướng phát triển trong tương lai, với triển vọng ngày càng gần với thực tiễn.
Theo ông Hoàng Hữu Hạnh, quá trình phát triển đô thị có thể nhìn qua 3 giai đoạn: đô thị số, đô thị thông minh và đô thị vận hành bằng các tác nhân AI. Nếu 2 giai đoạn đầu tập trung số hóa, khai thác dữ liệu phục vụ giám sát, điều hành và ra quyết định, giai đoạn tiếp theo hướng tới khả năng phối hợp giữa các hệ thống để chuyển thông tin thành hành động.
Thực tế, nhiều hệ thống đã có thể phát hiện, cảnh báo nhưng chưa phối hợp hiệu quả trong xử lý các vấn đề liên ngành. Chẳng hạn, ứng phó ngập lụt cần sự phối hợp giữa các ngành giao thông, giáo dục, y tế và lực lượng phòng, chống thiên tai. Vì vậy, cần kết nối dữ liệu và xây dựng quy tắc phối hợp rõ ràng để sử dụng hiệu quả các nguồn lực.
Để tiến tới Agent City, dữ liệu cần được chuẩn hóa theo nguyên tắc “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung”, có định dạng để máy đọc và xử lý, đồng thời bảo đảm quyền riêng tư và an toàn thông tin.
Ông Hoàng Hữu Hạnh nhấn mạnh, khi AI thực hiện nhiệm vụ thay mặt cá nhân, tổ chức, cần xác định rõ danh tính, phạm vi quyền hạn và trách nhiệm; con người vẫn phải có khả năng giám sát, phê duyệt hoặc can thiệp khi cần thiết.
Theo TS. Bangdao Chen (Trung tâm Nghiên cứu Blockchain thuộc Đại học Oxford), AI đang chuyển từ các ứng dụng riêng lẻ sang hệ sinh thái các tác nhân phối hợp trong đời sống, kinh doanh và quản trị đô thị. Xu hướng này đòi hỏi quy định rõ về danh tính, quyền hạn, trách nhiệm và an toàn. Agent City tập trung vào 3 ưu tiên: bảo đảm chủ quyền dữ liệu và quyền tự chủ, an ninh vận hành tác nhân AI và thu hẹp khoảng cách số. Mỗi cá nhân, tổ chức cần giữ quyền kiểm soát dữ liệu và tác nhân đại diện cho mình; AI chỉ được cấp quyền truy cập cần thiết cho từng nhiệm vụ. Để hạn chế rủi ro, cần xác thực danh tính, kiểm soát quyền truy cập, kiểm thử an ninh, giám sát liên tục và duy trì cơ chế để con người phê duyệt hoặc can thiệp khi cần.
TS. Bangdao Chen cho rằng, Agent City hướng tới mở rộng khả năng tiếp cận AI cho nhiều nhóm dân cư và doanh nghiệp. Người cao tuổi có thể dùng AI thanh toán hóa đơn trong hạn mức quy định; chủ cửa hàng có thể giao AI bổ sung hàng hóa nhưng không cấp quyền truy cập hệ thống trả lương. Cách tiếp cận này nhằm phát huy hiệu quả của AI, đồng thời bảo đảm quyền kiểm soát và hạn chế rủi ro cho người dùng.
Tại diễn đàn, các đại biểu tập trung thảo luận về hạ tầng công nghệ và bảo mật, quản lý dữ liệu, xác thực danh tính, phân quyền và kiểm soát hành động của tác nhân AI, vai trò của thể chế và cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) nhằm tạo không gian kiểm chứng ứng dụng mới mà vẫn bảo đảm an toàn và trách nhiệm giải trình.
Những lĩnh vực có tiềm năng thí điểm được đề cập gồm tài chính, du lịch, bán lẻ, dịch vụ ăn uống, y tế và dịch vụ công đô thị. Để hiện thực hóa những ứng dụng này, các chuyên gia nhấn mạnh, cần đồng thời có hạ tầng công nghệ và bảo mật, cơ chế quản lý dữ liệu, xác thực danh tính, phân quyền, nguồn nhân lực và sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp công nghệ, tổ chức nghiên cứu và cộng đồng.