Cơ quan Năng lượng quốc tế (IEA) ước tính đầu tư vào năng lượng toàn cầu trong năm 2025 có thể vượt quá 3.300 tỷ USD, mức cao nhất từ trước đến nay. Đáng chú, hơn 60% trong số này, tương đương khoảng 2.200 tỷ USD được phân bổ cho các công nghệ năng lượng sạch như điện mặt trời, điện gió, lưới điện, lưu trữ năng lượng và điện hạt nhân thế hệ mới. Động lực quan trọng nhất phía sau dòng vốn này là nhu cầu điện toàn cầu tiếp tục tăng nhanh.
Theo các ước tính gần đây, nhu cầu điện năm 2026 có thể tăng 3,5 - 4%, cao hơn rõ rệt so với mức trung bình của thập niên trước. Sự gia tăng này không chỉ đến từ quá trình điện khí hóa giao thông và công nghiệp mà còn từ nhu cầu làm mát, đô thị hóa tại các nền kinh tế mới nổi và đặc biệt là sự bùng nổ của các trung tâm dữ liệu phục vụ AI.
Ảnh minh họa
Nếu như giai đoạn trước, trọng tâm của chuyển đổi năng lượng là xây dựng thêm các trang trại điện gió và điện mặt trời thì năm 2026, cạnh tranh đang dịch chuyển sang cấp độ khác: công nghệ và năng lực công nghiệp. Các quốc gia không chỉ muốn mua năng lượng sạch mà muốn tự sản xuất thiết bị, làm chủ chuỗi cung ứng và xây dựng các nhà máy năng lượng.
Với Đạo luật công nghiệp phát thải ròng bằng 0 (Net-Zero Industry Act), Liên minh châu Âu (EU) đặt mục tiêu đến năm 2030, ít nhất 40% nhu cầu hàng năm đối với các công nghệ then chốt như pin, tuabin gió, máy điện phân hydro hay bơm nhiệt sẽ được sản xuất ngay trong khối. Mỹ khuyến khích đầu tư nội địa vào pin, lưu trữ và vật liệu chiến lược.
Trong khi đó, Ấn Độ cũng thể hiện tham vọng trong cuộc đua này khi chính phủ ban hành một loạt chính sách ưu đãi cho hoạt động sản xuất trong nước và các quy định bắt buộc về triển khai năng lượng sạch. Nước này đang thúc đẩy các khu phức hợp năng lượng xanh tích hợp sản xuất tấm pin mặt trời, pin lưu trữ và thiết bị điện.
Trung Quốc tiếp tục giữ lợi thế vượt trội trong khi chiếm tỷ trọng lớn trong sản xuất toàn cầu các thiết bị năng lượng sạch, từ tấm quang điện, pin lithium-ion đến inverter và hệ thống lưu trữ. Lợi thế về quy mô, chi phí và chuỗi cung ứng hoàn chỉnh giúp Trung Quốc không chỉ đáp ứng nhu cầu trong nước mà còn định hình thị trường quốc tế.
Theo Bloom Energy, khả năng tiếp cận điện năng hiện nay đã trở thành yếu tố hàng đầu trong việc lựa chọn địa điểm đặt trung tâm dữ liệu, vượt lên trên các mối quan tâm truyền thống như khả năng kết nối.
Theo các ước tính, nhu cầu điện của các trung tâm dữ liệu toàn cầu có thể tăng từ hơn 400TWh hiện nay lên gần 1.000TWh vào năm 2030, tương đương khoảng 3% tổng tiêu thụ điện thế giới.
Điều này sẽ dẫn đến khả năng cạnh tranh để có được kết nối lưới điện và các lựa chọn điện năng linh hoạt, ít phát thải carbon sẽ gia tăng vào năm 2026. Theo đó, các địa điểm có khả năng cung cấp điện sạch, đáng tin cậy và giá rẻ trên quy mô lớn sẽ có lợi thế cạnh tranh trong việc thu hút đầu tư liên quan đến AI.
Trước bối cảnh nhu cầu năng lượng tăng cao, Diễn đàn Kinh tế thế giới (WEF) ủng hộ cách tiếp cận tích hợp đối với các giải pháp năng lượng, bao gồm lưu trữ năng lượng, năng lượng hạt nhân tiên tiến, nhiên liệu sạch, hydro và loại bỏ carbon.
Theo WEF, không có công nghệ nào có thể tự giải quyết được quá trình chuyển đổi năng lượng mà cần có sự kết hợp của nhiều giải pháp. Các khu vực, ngành công nghiệp và doanh nghiệp khác nhau sẽ có chiến lược riêng nhưng họ phải hợp tác với nhau.