Theo Chương trình phối hợp “Vận động nhân dân chung tay xây dựng Thủ đô xanh - sạch - đẹp - văn minh giai đoạn 2026 - 2030”, các bên tập trung đổi mới công tác tuyên truyền, vận động người dân phân loại chất thải tại nguồn; giảm sử dụng túi ni-lông khó phân hủy, sản phẩm nhựa dùng một lần; không xả rác, nước thải chưa qua xử lý, không đốt rác, rơm rạ; sử dụng tiết kiệm nước, năng lượng, thực phẩm; giữ gìn vệ sinh, cảnh quan và chủ động tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường tại địa phương.
Công tác tuyên truyền được triển khai đa dạng thông qua báo chí, hệ thống truyền thanh cơ sở, mạng xã hội, nền tảng số, sinh hoạt cộng đồng, đối thoại, tập huấn, các cuộc thi và hoạt động trải nghiệm về bảo vệ môi trường.
Một trong những nội dung đáng chú ý của chương trình là xây dựng, duy trì và nhân rộng ba mô hình bảo vệ môi trường thiết thực. Cụ thể, mô hình "Bữa ăn xanh - trường học xanh" hướng tới vận động nhà trường, học sinh và gia đình thực hành tiết kiệm thực phẩm, hạn chế lãng phí, giảm thiểu chất thải, hạn chế sử dụng sản phẩm nhựa dùng một lần; thực hiện phân loại chất thải tại nguồn và tiết kiệm nước, góp phần xây dựng môi trường học đường xanh, sạch, thân thiện.

Lãnh đạo 3 đơn vị ký kết Chương trình phối hợp “Vận động nhân dân chung tay xây dựng Thủ đô xanh - sạch - đẹp - văn minh giai đoạn 2026 - 2030”. (Ảnh: Ban tổ chức)
Mô hình "Nhà hàng không khói, thực phẩm đường phố văn minh" tập trung giảm ô nhiễm không khí từ hoạt động chế biến thực phẩm tại nhà hàng, bếp ăn tập thể và cơ sở kinh doanh thức ăn đường phố. Trong đó, vận động các cơ sở lắp đặt thiết bị thu gom, xử lý khói, mùi, dầu mỡ; vệ sinh định kỳ hệ thống hút, lọc khí; thực hiện phân loại, thu gom, chuyển giao chất thải theo quy định, bảo đảm vệ sinh môi trường và mỹ quan đô thị.
Đối với mô hình "Hồ, ao, sông, kênh, mương xanh - sạch - đẹp", chương trình huy động cộng đồng tham gia tổng vệ sinh môi trường định kỳ, thu gom rác thải, giữ gìn cảnh quan; không xả rác, chất thải, nước thải chưa qua xử lý xuống nguồn nước; kịp thời phát hiện, phản ánh các điểm ô nhiễm. Việc lựa chọn địa bàn, tổ chức thí điểm, đánh giá và nhân rộng các mô hình được thực hiện căn cứ điều kiện thực tiễn và nguồn lực được giao, bảo đảm thiết thực, hiệu quả.
Chương trình cũng chú trọng phát huy vai trò của MTTQ Việt Nam các cấp, các tổ chức thành viên và nhân dân trong giám sát, phát hiện, phản ánh tình trạng xả thải, đổ rác, đốt rác, đốt rơm rạ và các nguồn phát sinh bụi, khí thải, mùi gây ô nhiễm.
Các bên phối hợp tiếp nhận, phân loại, chuyển cơ quan có thẩm quyền xử lý; theo dõi, phản hồi kết quả giải quyết phản ánh, kiến nghị của người dân về môi trường. Đồng thời, tăng cường chia sẻ thông tin, dữ liệu, hỗ trợ chuyên môn, kỹ thuật và nhân rộng các sáng kiến, mô hình hiệu quả.
Phát biểu tại lễ ký kết, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng nhấn mạnh, xây dựng Thủ đô xanh, sạch, đẹp, văn minh không chỉ góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân Hà Nội mà còn lan tỏa hình ảnh Việt Nam phát triển bền vững, thân thiện với môi trường.
Bên cạnh những kết quả đạt được, Hà Nội vẫn đối mặt với nhiều thách thức về ô nhiễm không khí, nguồn nước, thu gom và xử lý chất thải sinh hoạt. Vì vậy, chương trình phối hợp có ý nghĩa thiết thực trong gắn kết công tác quản lý nhà nước với tuyên truyền, vận động và giám sát của nhân dân.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường cam kết đồng hành cùng Hà Nội, hỗ trợ chuyên môn, kỹ thuật, chia sẻ kinh nghiệm và các mô hình hiệu quả để chương trình được triển khai phù hợp với điều kiện thực tiễn.
Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng cho biết, thành phố xác định ô nhiễm môi trường là một trong năm điểm nghẽn lớn phải tập trung giải quyết. Hà Nội đang phải đối mặt với nhiều vấn đề môi trường như ô nhiễm không khí, nguồn nước, rác thải và tình trạng mất vệ sinh tại một số khu dân cư, chợ, tuyến phố, không gian công cộng. Đây là những vấn đề tác động trực tiếp đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống của người dân.
Những tồn tại này đã kéo dài nhiều năm, không thể giải quyết trong thời gian ngắn nhưng cũng không thể vì khó khăn mà chậm trễ. Hà Nội phải chuyển mạnh từ xử lý tình huống sang kiểm soát, giải quyết căn cơ các nguồn gây ô nhiễm; từ tuyên truyền, phát động sang hành động thường xuyên, có kiểm tra và kết quả cụ thể.
Trước hết là những việc gần dân, có thể thực hiện ngay như giữ gìn vệ sinh đường phố, khu dân cư, chợ và không gian công cộng; thu gom, phân loại rác đúng quy định, từng bước hình thành nếp sống văn minh. Cùng với đó là những nhiệm vụ lâu dài thuộc trách nhiệm của chính quyền, bao gồm đầu tư hạ tầng, xử lý nước thải, kiểm soát nguồn phát thải gây ô nhiễm không khí, quản lý chất thải và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm.
Ông Vũ Đại Thắng khẳng định, không thể xây dựng Thủ đô sạch, đẹp chỉ bằng những đợt ra quân ngắn hạn, càng không thể đặt trách nhiệm xử lý ô nhiễm lên vai người dân.
Về trách nhiệm triển khai, UBND thành phố Hà Nội chịu trách nhiệm quản lý, tổ chức thực hiện, bố trí và huy động nguồn lực theo thẩm quyền. Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam phát huy vai trò vận động, tập hợp, giám sát của nhân dân; Bộ Nông nghiệp và Môi trường hướng dẫn chuyên môn, hỗ trợ kỹ thuật và kết nối nguồn lực.
Hà Nội coi nhiệm vụ bảo vệ môi trường là nhiệm vụ thường xuyên của các cấp, ngành, triển khai đến từng xã, phường, khu dân cư, cơ quan và doanh nghiệp. Mỗi địa bàn phải xác định rõ nhiệm vụ, người chịu trách nhiệm, thời hạn hoàn thành và tiêu chí đánh giá. Trước mắt, thành phố tập trung tạo chuyển biến rõ rệt về vệ sinh môi trường, thu gom, xử lý rác thải và giữ gìn cảnh quan; đồng thời triển khai các giải pháp căn cơ kiểm soát ô nhiễm không khí, xử lý ô nhiễm nguồn nước, nâng cao năng lực hạ tầng môi trường.
Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội yêu cầu người đứng đầu các cơ quan, đơn vị và chính quyền địa phương trực tiếp chỉ đạo, chịu trách nhiệm về kết quả thực hiện; tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm vi phạm và công khai kết quả phù hợp để nhân dân giám sát.
Tại buổi lễ, Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam Hà Thị Nga; Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng và Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng đã ký kết chương trình phối hợp giai đoạn 2026 - 2030.