Nghị quyết số 19-NQ/TW ngày 28/7/2026 về đổi mới mô hình phát triển Việt Nam được Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV thông qua xác định “đổi mới mô hình phát triển là nhiệm vụ chiến lược” để “hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước”.
Trên cơ sở đó, Nghị quyết xác lập một tư duy phát triển toàn diện, hiện đại, lấy đổi mới quản trị quốc gia, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và phát huy sức mạnh con người làm nền tảng, tạo động lực đưa đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
Khu vực lõi Trung tâm tài chính quốc tế ở bán đảo Thủ Thiêm, phường An Khánh, TPHCM
Đổi mới mô hình phát triển - yêu cầu tất yếu từ thực tiễn
Sau 40 năm đổi mới, đất nước ta đã đạt được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử. Quy mô nền kinh tế không ngừng mở rộng; cơ đồ, tiềm lực, vị thế và uy tín quốc tế của đất nước được nâng lên rõ rệt; đời sống vật chất và tinh thần của Nhân dân không ngừng được cải thiện.
Những thành tựu đó khẳng định tính đúng đắn của đường lối đổi mới, đồng thời tạo nền tảng để đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với mục tiêu trở thành nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045.
Hội nghị toàn quốc quán triệt, triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV ngày 29/7/2026
Tuy vậy, Ban Chấp hành Trung ương cũng chỉ rõ những thành tựu đạt được chưa tương xứng với tiềm năng, lợi thế và yêu cầu phát triển của đất nước. Mô hình phát triển hiện nay đã bộc lộ những hạn chế, chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu phát triển nhanh và bền vững trong bối cảnh mới.
Chất lượng tăng trưởng, năng suất lao động và sức cạnh tranh của nền kinh tế còn chưa cao; khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo chưa thực sự trở thành động lực chủ yếu của phát triển. Văn hóa chưa được phát huy đầy đủ với vai trò là nền tảng tinh thần của xã hội, nguồn lực nội sinh và sức mạnh mềm của quốc gia…
Đây là những vấn đề có tính căn cơ, đòi hỏi phải có những quyết sách mang tầm chiến lược để tạo lập mô hình phát triển phù hợp với giai đoạn mới.
Yêu cầu đó càng trở nên cấp thiết khi thế giới đang bước vào thời kỳ biến đổi sâu sắc. Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, sự phát triển nhanh của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh cùng những biến động địa chính trị, kinh tế và an ninh toàn cầu đang làm thay đổi căn bản các yếu tố tạo nên sức mạnh và năng lực cạnh tranh của mỗi quốc gia.
Trong bối cảnh đó, phát triển không còn chỉ được đo bằng quy mô nền kinh tế hay tốc độ tăng trưởng mà còn được quyết định bởi chất lượng thể chế, năng lực quản trị quốc gia, trình độ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, khả năng thích ứng và sức chống chịu trước các biến động.
Trên cơ sở đánh giá toàn diện thực tiễn phát triển đất nước và xu thế vận động của thời đại, Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV đã ban hành Nghị quyết số 19-NQ/TW về đổi mới mô hình phát triển Việt Nam. Đây là lần đầu tiên Trung ương ban hành một nghị quyết chuyên đề về mô hình phát triển quốc gia, xác lập hệ thống quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp tổng thể nhằm tạo lập mô hình phát triển phù hợp với yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
Kiến tạo năng lực phát triển mới cho đất nước
Nghị quyết số 19-NQ/TW đã xác lập một hệ thống quan điểm toàn diện về đổi mới mô hình phát triển đất nước. Năm quan điểm chỉ đạo không chỉ định hướng quá trình xây dựng và tổ chức thực hiện Nghị quyết mà còn xác định rõ bản chất, nội hàm, cơ chế vận hành và phương thức phát triển của Mô hình phát triển Việt Nam trong giai đoạn mới.
Nghị quyết xác định rõ đổi mới mô hình phát triển là “quá trình đổi mới phương thức tổ chức, quản trị và vận hành quốc gia để tạo lập năng lực phát triển mới và chuyển đổi sang Mô hình phát triển Việt Nam tự cường, sáng tạo, nhân văn, bền vững và hội nhập”.
Đây là bước phát triển mới trong tư duy của Đảng về phát triển đất nước. Nếu trước đây trọng tâm chủ yếu là đổi mới mô hình tăng trưởng thì nay phạm vi được mở rộng sang toàn bộ phương thức tổ chức và vận hành quốc gia, từ lãnh đạo, quản trị, huy động và phân bổ nguồn lực đến tổ chức không gian phát triển và nâng cao năng lực thích ứng của đất nước trước những biến động của thời đại.
Quan điểm này cũng xác định rõ những yếu tố cốt lõi của mô hình phát triển mới: “lấy con người là trung tâm, là chủ thể, mục tiêu và động lực phát triển”; mục tiêu xuyên suốt là không ngừng “nâng cao sức mạnh tổng hợp, tiềm lực quốc gia, chất lượng cuộc sống và hạnh phúc của nhân dân”.
Việc phục vụ người dân đến làm thủ tục hành chính tại Trung tâm phục vụ hành chính công tỉnh Lai Châu luôn được giám sát chặt chẽ
Đồng thời, “lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi quốc gia về trí tuệ nhân tạo làm động lực chính; lấy nâng cao năng suất lao động, hiệu quả huy động, phân bổ nguồn lực quốc gia làm những nguyên tắc trung tâm; đảm bảo phát triển kinh tế nhanh nhưng bền vững, bao trùm; gắn chặt xây dựng với bảo vệ Tổ quốc; quốc phòng - an ninh, đối ngoại đồng hành và thúc đẩy phát triển”.
Bên cạnh việc xác lập nội hàm của mô hình phát triển mới, Nghị quyết cũng đặt ra hệ thống mục tiêu theo từng giai đoạn với lộ trình rõ ràng, bảo đảm tính kế thừa và phát triển liên tục.
Cụ thể, đến năm 2030, mục tiêu là hoàn thành các nền tảng của mô hình phát triển mới trên tất cả các lĩnh vực, tạo đột phá về thể chế, quản trị quốc gia hiện đại, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, hạ tầng chiến lược, nguồn nhân lực chất lượng cao và doanh nghiệp dẫn dắt; đồng thời thực hiện thắng lợi các mục tiêu Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đã đề ra.
Đến năm 2035, mục tiêu được nâng lên một bước quan trọng là cơ bản hoàn thành quá trình chuyển sang Mô hình phát triển Việt Nam tự cường, sáng tạo, nhân văn, bền vững và hội nhập.
Điểm nổi bật của giai đoạn này là hình thành đồng bộ các mô hình thành phần, bao gồm mô hình kinh tế, mô hình phát triển xã hội, mô hình phát triển văn hóa và con người, mô hình phát triển môi trường sinh thái, mô hình quốc phòng-an ninh, mô hình đối ngoại và hội nhập quốc tế, cùng mô hình quản trị quốc gia hiện đại.
Điều đó cho thấy mô hình phát triển mới không chỉ giới hạn trong lĩnh vực kinh tế mà bao quát toàn bộ các lĩnh vực của đời sống quốc gia, tạo nên một chỉnh thể thống nhất, vận hành đồng bộ và hỗ trợ lẫn nhau.
Đến năm 2045, thời điểm kỷ niệm 100 năm thành lập nước, mục tiêu là đưa Mô hình phát triển Việt Nam tự cường, sáng tạo, nhân văn, bền vững và hội nhập cùng các mô hình thành phần vận hành đồng bộ, hài hòa và hiệu quả; đưa Việt Nam trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội.
Đó là một nền kinh tế phát triển dựa trên tri thức, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; một xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh, phát triển; văn hóa và con người thực sự trở thành sức mạnh nội sinh và sức mạnh mềm của quốc gia; quốc phòng, an ninh hiện đại, đối ngoại và hội nhập quốc tế chủ động, hiệu quả, góp phần nâng cao vị thế đất nước.
Xa hơn, định hướng tầm nhìn đến năm 2130 thể hiện tư duy chiến lược dài hạn của Đảng đối với tương lai đất nước: xây dựng Việt Nam trở thành quốc gia xã hội chủ nghĩa phát triển trình độ cao, văn minh, hiện đại, giàu bản sắc; có năng lực sáng tạo và sức sống trường tồn; có vị thế quan trọng trong trật tự toàn cầu về tri thức, công nghệ, kinh tế, quốc phòng và an ninh; xây dựng xã hội thịnh vượng, công bằng, bao trùm, hạnh phúc, con người phát triển toàn diện và đủ năng lực thích ứng trước mọi biến động của thời đại.
Đây không chỉ là tầm nhìn phát triển của một giai đoạn mà còn là định hướng chiến lược cho cả thế kỷ phát triển tiếp theo của đất nước dưới sự lãnh đạo của Đảng.
Đưa mô hình phát triển mới nhanh chóng đi vào cuộc sống
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị toàn quốc quán triệt, triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV
Để hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Mô hình phát triển Việt Nam tự cường, sáng tạo, nhân văn, bền vững và hội nhập, Nghị quyết số 19-NQ/TW đã đưa ra hệ thống nhiệm vụ, giải pháp đồng bộ trên tất cả các lĩnh vực.
Trọng tâm là tiếp tục đổi mới thể chế và quản trị quốc gia; phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi quốc gia về trí tuệ nhân tạo; xây dựng kết cấu hạ tầng chiến lược, nguồn nhân lực chất lượng cao và doanh nghiệp dẫn dắt; đồng thời phát triển hài hòa kinh tế với văn hóa, xã hội, con người, bảo vệ môi trường, củng cố quốc phòng, an ninh và nâng cao hiệu quả đối ngoại, hội nhập quốc tế.
Phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị toàn quốc quán triệt, triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV (ngày 29/7/2026), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh yêu cầu toàn Đảng, toàn hệ thống chính trị phải “thống nhất nhận thức, nắm vững tư tưởng chỉ đạo, những điểm mới và mối quan hệ hữu cơ giữa các quyết sách, bước chuyển chiến lược của Trung ương; hiểu đúng để hành động thống nhất”.
Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, các nghị quyết được Hội nghị Trung ương ba thông qua là “một hệ thống liên thông, gắn kết cùng hướng tới đổi mới đồng bộ phương thức lãnh đạo, quản trị, phát triển và bảo vệ đất nước”, vì vậy quá trình triển khai phải được tiến hành đồng bộ, không để bất kỳ khâu nào trở thành điểm nghẽn.
Để các chủ trương nhanh chóng đi vào cuộc sống, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu khẩn trương cụ thể hóa các quyết sách thành chương trình, kế hoạch hành động sát thực tiễn, xác định rõ trọng tâm, nguồn lực, tiến độ và trách nhiệm thực hiện. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh: “Nghị quyết phải đi cùng chương trình hành động. Chương trình hành động phải mang hơi thở, nhịp sống, đặc thù của từng bộ, ngành, địa phương, cơ sở để có thể thực thi hiệu quả”.
Đồng thời, phải kiên quyết thực hiện tinh thần “việc đã rõ chủ trương, đủ căn cứ và điều kiện phải thực hiện ngay”, “tăng cường kiểm tra, giám sát, thông tin, tuyên truyền và đánh giá bằng dữ liệu, sản phẩm, kết quả thực tế; lấy lợi ích và sự hài lòng của Nhân dân làm thước đo cuối cùng”.
Những chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước không chỉ làm rõ yêu cầu tổ chức thực hiện Nghị quyết mà còn nhấn mạnh trách nhiệm của mỗi cấp ủy, tổ chức đảng, cơ quan, đơn vị và từng cán bộ, đảng viên trong việc đưa các quyết sách của Trung ương vào cuộc sống.
Khi các mục tiêu, nhiệm vụ của Nghị quyết được cụ thể hóa bằng những chương trình hành động thiết thực, được triển khai với quyết tâm cao và phương pháp khoa học, mô hình phát triển Việt Nam mới sẽ từng bước được hiện thực hóa, tạo nền tảng để thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và các mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2030, 2045 và tầm nhìn đến năm 2130.